رئیس دفتر رئیس جمهور به دستکاری دولت در نرخ دلار اعتراف و سپس اظهاراتش را تکذیب کرد
رئیس دفتر رئیس جمهور به دستکاری دولت در نرخ دلار اعتراف و سپس اظهاراتش را تکذیب کرد
«روزهايي را گذرانديم كه زير ۱۰۰ هزار بشكه صادرات نفت داشتيم»، «نمي‌توانستيم حتي پول آن ۱۰۰ هزار بشكه نفت را جا‌به‌جا كنيم»، «طي 3 سال گذشته كشور با يك جنگ تمام عيار اقتصادي روبه‌رو بود» اين جملات بخشي از توصيف روزهايي است كه دولت و متعاقب آن مردم طي ۳ سال گذشته از سر گذرانده‌اند و شايد نشانه‌هايي براي تغيير در اين شرايط سخت ديده ‌شود اما تا امروز تغيير ملموس و محسوسي حاصل نشده است.

به گزارش سایت خبری مدارا؛ محمود واعظی، رییس‌ دفتر رییس‌جمهوری در جریان سفر به اصفهان، شامگاه پنجشنبه در آیین تجلیل از صادرکنندگان نمونه استان اصفهان شرکت کرد و در خلال سخنرانی در جمع صادرکنندگان و تولیدکنندگان از روزهای سخت ۳ سال گذشته گفت که با روی کار آمدن ترامپ، خروج ایالات متحده امریکا از برجام و افزایش تحریم‌ها کشور در شرایط جنگ اقتصادی قرار گرفت. جنگی که در همه ابعاد از حکومت‌داری تا قیمت سیب‌زمینی و پیاز و مرغ تاثیر گذاشت. روزهایی که به قول دست راست روحانی اگر دولت خوش‌شانس بود می‌توانست ۱۰۰ هزار بشکه نفت بفروشد و اگر بخت با آن یار بود می‌توانست پول حاصل از این فروش را جابه‌جا کرده و وارد کشور کند. اما فارغ از توصیف شرایط سخت ۳ سال گذشته، ابراز امیدواری از روزهای پیش رو و احتمال فروش بیش از ۲ میلیون بشکه نفت و گپ و گفت میان نماینده دولت و تولیدکنندگان و صادرکنندگان اصفهانی، آنچه از پنجشنبه شب در صدر اخبار قرار گرفت و واکنش‌های متعددی به دنبال داشت اعتراف محمود واعظی به دستکاری دولت در نرخ ارز بود. او گفت: «از نظر اقتصادی نرخ ارز ایران ۲۵ یا ۲۷ هزار تومان نیست. ما این کار را کردیم تا بتوانیم اقتصاد کشور را اداره کنیم تا امروز دشمنان بگویند که فشار حداکثری شکست خورده و آنها به دنبال حل مسائل هستند و امروز ایران از موضع قدرت است.» جملاتی که پس از ۳ سال ادعای دستکاری دولت در نرخ ارز که از سوی برخی کارشناسان مطرح شد، همه را شگفت‌زده کرد و موجب واکنش‌های متعددی در فضای مجازی شد و این سوال را ایجاد کرد که آیا این تصمیم به واقع برای مقابله با فشار حداکثری دشمن بوده یا به منظور فشار حداکثری به دولت؟ بعد از گذشت بیش از ۱۲ ساعت اما محمود واعظی در اینستاگرامش این موضوع را تکذیب کرد و گفت اظهاراتش به درستی منعکس نشده است.

 جای خوش کردن دلار روی نمودار صعود
افزایش نرخ دلار از اواخر اسفند سال ۹۶ کم‌کم آغاز و در فروردین سال ۹۷ به اوج خود رسید. همان زمان بود که برای تامین کالاهای اساسی نرخ ارز دولت یا نیمایی در نظر گرفته و پس از آن نرخ دلار روی نمودار صعودی جا خوش کرد. ۱۱ هزار تومان، ۱۵ هزار تومان، ۱۹ هزار تومان، ۲۵ هزار تومان و… این روند تا نرخی نزدیک به ۳۰ هزار تومان نیز پیش رفت. در بازار بلبشویی از قیمت‌های سر به فلک کشیده به وجود آمد. نه تنها کالاهای لوکس خارجی بلکه کالاهای معمول و مرسوم و روزمره که عمدتا وارداتی بود نیز با قیمت‌های سرسام‌آوری به دست مردم می‌رسید. موضوعی که باعث افزایش نرخ تورم شد. نرخ تورم براساس آماری که بانک مرکزی اعلام کرده در سال‌های ۹۷ و ۹۸ به ترتیب به ۳۱.۲ درصد و ۴۱.۲ درصد رسید. حالا پس از طی روزهای سخت اقتصادی یک مقام بلندپایه دولتی اعتراف کرده که بالا بردن نرخ ارز «تدبیر» دولت بوده است، تدبیری که تبعات اقتصادی و اجتماعی و سیاسی بسیاری در پی داشت.

اعتراف محمود واعظی به دستکاری قیمت دلار ازسوی دولت درحالی است که دی ‌ماهی که گذشت حسن روحانی گفته بود: «قیمت فعلی دلار واقعی نیست. اگر منابع در اختیار بانک مرکزی قرار بگیرد، فردا صبح قیمت دلار از ۲۵هزار تومان به ۱۵ هزار تومان می‌رسد.» بیان این جملات که به آزادسازی پول‌های بلوکه شده ایران در کره‌جنوبی گره زده‌ شد، این شائبه را تقویت کرد که دولت در افزایش قیمت دلار دست دارد. پیش از این اما بارها ازسوی مقامات دولتی، از حسن روحانی گرفته تا سخنگوی دولت یا رییس سازمان برنامه و بودجه در سخنانی این احتمال که دولت می‌خواهد قیمت دلار را بعد از حضور بایدن در جایگاه ریاست‌جمهوری کاهش دهد رد کرده و حتی یک بار علی ربیعی این ادعا را «خیانت» به ملت توصیف کرد. ضمن اینکه رییس‌دفتر رییس‌جمهوری آبان امسال نیز این شائبه را رد کرده و گفته‌بود دولت ارز را گران نکرده است. علاوه بر آن عبدالناصر همتی نیز اوایل بهمن امسال تاکید کرده ‌بود که دولت نفعی از گران کردن دلار نمی‌برد. او پیش از این و در مرداد امسال نیز گفته بود به دنبال گران کردن دلار نیستیم و با کاهش قیمت این را به مردم ثابت می‌کنیم.

 تکانه‌های قیمتی همه دولت‌ها و تکذیب دیرهنگام
اغلب دولت‌ها طی دهه‌های گذشته تکانه‌های قیمتی در بازار ارز را تجربه کرده‌اند. همواره پس از این تکانه‌ها یکی از سناریوهای مطرح شده، دستکاری دولت وقت در قیمت ارز بوده است که البته همواره از سوی مقامات تکذیب شده است. یکی از مهم‌ترین راه‌های کسب درآمد دولت‌ها فروش نفت و میعانات گازی به حساب می‌آید. فروش آنها و وارد کردن ارز به داخل کشور نقش عمده در اداره اقتصادی کشور را دارد. در واقع بعد از فروش بشکه‌های نفت یا هر میزان از میعانات گازی مطابق قانون بودجه ارز وارد شده به ریال تبدیل شده و طبق ضوابط بودجه، دولت از محل تسعیر نرخ ارز، درآمد ریالی به دست می‌آورد. در شرایطی همچون ۳ سال گذشته که به‌واسطه تحریم‌ها و کاهش فروش نفت، درآمدهای ارزی دولت کاهش چشم‌گیری داشته‌ و دولت ارز محدودی برای فروش در اختیار دارد، کسب درآمد از طریق افزایش نرخ ارز به عنوان یکی از راهکارهای افزایش درآمد شناخته می‌شود، البته نه راهکاری علمی و الزاما عملیاتی بلکه راه‌حلی غیرمعمول که برخی دولت‌ها برای جلوگیری از نزول به شرایط دشوارتر اداره کشور اتخاذ می‌کنند؛ چراکه این تصمیم می‌تواند باعث سقوط ارزش پول ملی شده و ریسک بالایی به لحاظ تبعات تخریبی اقتصادی دارد و می‌تواند تبعات سیاسی و امنیتی در ابعاد گسترده داشته ‌باشد. بنابراین اتخاذ چنین تصمیمی از سوی دولت وقت، با ریسک بالاست و به همان اندازه که می‌تواند محتمل باشد، نمی‌توان به صورت دقیق و حتمی مدعی شد که بالا رفتن قیمت ارز تنها با تصمیم مستقیم دولت و به منظور افزایش سطح درآمدها بوده است. پس از گذشت بیش از ۱۲ ساعت و بعد از آنکه سخنان پنجشنبه شب محمود واعظی با واکنش‌های گسترده‌ای مواجه شد، او توضیحاتی درمورد سخنرانی اخیرش در اصفهان ارایه کرد. او در صفحه اینستاگرامش نوشت که بخشی از اظهاراتش به ‌دلیل برداشت یا انعکاس ناقص دچار تحلیل نادرست در فضای رسانه‌ای شده است. او تصریح کرد که گرانی ارز به دلیل فشارهای تاریخی کم سابقه بر اقتصاد ایران بوده و معتقد است که قیمت واقعی ارز هرگز بین ۲۵ تا ۲۷ هزار تومان نیست. او همچنین به صراحت تاکید کرده که دولت هیچ‌گاه دنبال گران کردن ارز نبوده و قیمت بالای ارز و نرخ غیرواقعی آن رایکی از موانع مهم اداره کشور ویکی از رخدادهای تلخ در دوران مسوولیتش می‌داند و در آینده نزدیک نیز هیچ فرصتی را برای کنترل نرخ ارز از دست نخواهد داد. او همچنین هرگونه تلقی از انتفاع دولت از گرانی ارز را مفروضی غلط و نامنطبق با واقعیت اقتصادی کشور توصیف کرد. این تکذیبیه دیرهنگام در حالی از اینستاگرام واعظی راه به فضای رسانه‌ای پیدا کرد که نه متن خبر منتشر شده از سخنرانی او در اصفهان غیرشفاف تنظیم شده‌ بود و نه بلافاصله پس از آن، هیچ مقام دولتی در این مورد توضیحی ارایه داد و تکذیبی نیز نوشت.

  • منبع خبر : روزنامه اعتماد